„Dzieje łakomstwa i obżarstwa”. Książka pod patronatem Silesia Smakuje

Nareszcie ktoś napisał książkę o nas!😃😃 5 czerwca odbyła się premiera pozycji „Dzieje łakomstwa i obżarstwa” Adrianny Ewy Stawskiej-Ostaszewskiej. Książka ukazała się nakładem Wydawnictwa Harde i pod patronatem Silesia Smakuje.

Autorka zabiera czytelników w smakowitą podróż w czasie z łyżką i widelcem w ręku. Ze znajomością rzeczy, swadą i dowcipem opowiada o jadłospisie z okresu paleolitu, kuchni mieszkańców kręgu polarnego, smakach starożytnych Greków i Rzymian czy kulinarnych rytuałach prasłowiańskich.

Prowadzi slalomem przez kamienie milowe historii gastronomii, przedstawiając kuchenne ewolucje i rewolucje w czasach nowożytnych. Bożonarodzeniowy piernik czy poczciwy ziemniak stają się tym sposobem pretekstem do wędrówki po czasach, miejscach i obyczajach.

Nawyki żywieniowe – jak lustra – obnażają pochodzenie, doświadczenia życiowe, światopogląd, religię, nawet lęki i fascynacje.
Autorka kreśli sylwetki wybitnych postaci, choćby Marie Antoine Careme’a, „kucharza królów i króla kucharzy” i twórcy cuisine classique, czy autorki najpoczytniejszej książki drugiej połowy XIX wieku w Polsce – Lucyny de domo von Bachman, primo voto Staszewskiej, secundo voto Ćwierczakiewiczowej. Wywód okrasza przepisami tradycyjnych potraw we współczesnym wydaniu.

Adrianna Ewa Stawska-Ostaszewska jest badaczką historii kultur kulinarnych, dziennikarką, pisarką i felietonistką. m.in. portalu beszamel.pl. Jej ,,Dzieje łakomstwa i obżarstwa”angażują nie tylko wzrok, ale również smak i węch, rozbudzając ochotę na więcej.

Patronat nad książką objęli: beszamel.pl, silesiasmakuje.pl, gastro.pl, granice.pl, Radio Plus, Super Express.

 

Rozmowa z Adrianną Ewą Stawską-Ostaszewską, autorką książki „Dzieje łakomstwa i obżarstwa”

Nosimy w sobie smaki i zapachy dzieciństwa. I magdalenki, i pomidorowa mogą przywołać wspomnienia zdarzeń, miejsc, ludzi. Czy istnieje odpowiednik psychogenealogii – coś w rodzaju genealogii kulinarnej?

Zapachy z dzieciństwa to najczęściej czułe wspomnienie kuchni mamy i babci. To kobiety karmiące nas w dzieciństwie decydują o tym, co lubimy, a czego nie. To naturalne. Jesteśmy, jako dzieci wyposażeni w mechanizm, który nakazuje nam naśladować matkę. W ten sposób chroniony jest organizm, który sam nie ma żadnych doświadczeń. To pozwala odkrywać, ale czasem może ograniczać. Choć z drugiej strony, zarówno preferencje, jak i odraza są zapisane w kocie genetycznym. Niektórzy ludzie nie lubią zapachu i smaku naci kolendry, bo po prostu nie mają genu pozwalającego syntetyzować enzym rozkładający związki zawarte w ziele kolendry.

Lubimy eksperymenty, nowe smaki, ale jesteśmy zakorzenieni w tradycji kulinarnej – w kuchni mamy i babci?

Kuchnia mamy i babci zawsze będzie dla każdego z nas tezą i antytezą. Wszystko będziemy do niej porównywać, bo to najsilniejsze, pierwsze doświadczenie. Czasem te porównania wypadają korzystnie, czasem nie. Według najnowszych badań, to kobiety są bardziej otwarte na kulinarne eksperymenty. Mężczyźni są bardziej konserwatywni. Często trudno ich przekonać, że to co jedli w domu nie jest standardem przyjętym w kuchni. (Śmiech)

Podobno jesteśmy tym, co jemy. Skoro tak, to czy przez upodobania kulinarne możemy lepiej poznać siebie, również w historii rodzinnej, lokalnej?

Tak, jeśli tylko chcemy. Dla mnie zrozumienie kuchni, odkrycie korzeni, historyczne śledztwo w sprawie kiełbasy, bigosu lub kompotu jest ekscytujące. Mieszanie się wpływów różnych kultur kulinarnych, wzajemne przenikanie, zapożyczenia i adaptacje to fascynujące zjawiska. Zrozumienie ich uświadamia nam, przyjemność płynąca z jedzenia nie jest przywilejem, ale naszym wspólnym człowieczym dziedzictwem.

W książce ,,Dzieje łakomstwa i obżarstwa” przedstawia Pani historię, politykę i kulturę przez kulinaria, czy kulinaria przez historię, politykę i kulturę? A może to przeciwstawienie nie ma sensu?

Nic nie dzieje się w próżni. Już na początku naszej edukacji dowiadujemy się, że pasmo wielkich cywilizacji pisma klinowego nie bez przyczyny powstało na terenach Żyznego Półksiężyca. Ten wąski pas ziemi, ciągnący się od Egiptu poprzez Palestynę i Syrię po Mezopotamię, karmił ludzi dziko rosnącą tam pszenicą, prosem i jęczmieniem. To tam neolityczni łowcy i zbieracze eksperymentowali z plackami chlebowymi na długo nim udomowili zboża. Najpierw zrodził się przepis na jedzenie, potem pomysł na pozyskanie więcej surowców, wreszcie realizacja, a dopiero potem powstała reszta. Pierwszym zajęciem odróżniającym nas od reszty stworzeń jest gotowanie.

Mogłaby Pani polecić jakiś letni deser serwowany przez starożytnych Rzymian?

Na lato idealna jest granita przygotowana z soku owoców cytrusowych. I choć trudno w to uwierzyć, to dowody pisane świadczą o tym, że już starożytni Rzymianie delektowali się cytrusowymi sorbetami.

To, że wydarzenia historyczne wpływały na kuchnię wydaje się oczywiste, ale czy jakaś potrawa albo tradycja kulinarna wpłynęła na losy narodów? 

Na losy narodów? W pewnym sensie tak. Kuchnię już dawno stosowano jako narzędzie dyplomacji. Wojny prowadzone przez ludzi zawsze mają na celu przejęcie lub zniszczenie zapasów jedzenie przeciwnika. Aprowizacja wojska lub jej brak decydowały o wyniku bitew i kampanii. Dobrym przykładem jest marsz Napoleona na Moskwę, która przyjęła Francuzów głodem i chłodem. Również w czasie II wojny światowej kuchnia polowa decydowała o sukcesie lub klęsce. Głodny żołnierz, to zły żołnierz.

„Dzieje łakomstwa i obżarstwa”  pokazują, jak bardzo kuchnia związana jest z szerokością geograficzną – klimatem, środowiskiem przyrodniczym, a także porą roku. Teraz pomidory czy truskawki możemy kupić przez cały rok. Straciliśmy coś?

Jeśli jest popyt, to będzie i podaż. Tak mówi stare prawo handlowe. Pragniemy i pomidorów i truskawek przez cały rok. Ale nie wszyscy. Świadomi konsumenci wybierają produktu lokalne i sezonowe.

,,Dzieje łakomstwa i obżarstwa”  to również opowieść o kulturze jedzenia, którą poznajemy, śledząc jedzenie… w kulturze. Odwołuje się Pani do literatury i sztuki, np. malarstwa niderlandzkiego. Uroda wnętrz i wiktuałów, ale też bogactwo znaczeń. Czy ikonografia któregoś z obrazów Panią szczególnie zafascynowała?

Zawsze mnie rozczula „Stara kobieta smażąca jajka” Diego Velazqueza. To mistrzostwo światła wydobywającego z mroku kobietę smażącą jajka na oliwie w glinianym naczyniu. Towarzyszy jej chłopiec, który dolewa oliwy na ceramiczną patelnię. Velazquez malując ten obraz w 1618 roku miał zaledwie 19 lat. Wyraźnie bawi się światłem odbitym od różnych powierzchni, sukni, ceramiki, metalu. Ale co najważniejsze to ilustracja kuchennego przepisu, dotąd żywego. Michel Moran, którego rodzice pochodzą z Hiszpanii, mówił mi, że tak przyrządzała jajka jego babka.

Historie, które Pani opowiada w książce przywracają znaczenie rytuałom, skłaniają do refleksji. Dlaczego składniki na tatara podawane są zwykle oddzielnie i konsument miesza je samodzielnie na talerzu? Skąd bierze się tradycja rodzinnego obiadu po odwiedzinach cmentarz w Dzień Wszystkich Świętych?

Tatar, tak to piękna historia. W czasach, gdy powszechne było fałszowanie jedzenia, wyrazem uczciwości i szacunku dla klienta było podanie składników oddzielnie, aby każdy mógł sam stwierdzić ich świeżość. Więcej, tatara siekano przy stoliku klienta, co było zawsze popisem zręczności. Obiad w Święto Zmarłych to już inna opowieść. To tradycja starsza od chrześcijaństwa. Można o tym przeczytać w mojej książce.

Meandruje Pani przez czasy, miejsca, ludzi. Starożytny Rzym,  Jakucja,  Francja czasów Napoleona,  Gombrowicz i Argentyna…  Czy wybór takich a nie innych tematów wynika z Pani upodobań kulinarnych i fascynacji, czy jest tu jakiś inny klucz?

Jestem dziennikarką, a to nie tylko zawód, ale stan umysłu. Piszę o tym, co mnie ciekawi, fascynuje, co warte jest przeżycia. I mam nadzieję zarazić tym entuzjazmem innych.

Przywołuje Pani kulinarne osobowości, np. sięgając do polskiego podwórka, Panią Ćwierczakiewiczową.  Przedwojenna Magda Gessler?

Jeśli już, to Magda Gessler jest powojenną Lucyną Ćwierczakiewiczową. Lucynka była pierwsza. Ale były inne niepospolite kobiety Karolina Nakwaska, Marya Ochorowicz-Monatowa, czy niedawno dla nas odkryta Marcyanna Oborska. Ale żadna z nich nie osiągnęła takiej popularności i sukcesu finansowego jak Lucyna.

Czytając ,,Dzieje łakomstwa i obżarstwa”, można odnieść wrażenie, że historia kulinariów to historia innowacji. Bez którego z wynalazków nie wyobraża sobie Pani swojej kuchni?

Bez zmywarki. (Śmiech). Nie lubię zmywania, mam wtedy mordercze myśli. Dlatego od czasu do czasu piszę kryminały.

Kiedy zainteresowała się Pani historią kulinariów i jak się nią Pani dzieli?

Dawno, bardzo dawno temu. Zawsze mnie fascynowała. Całe zawodowe życie piszę o jedzeniu. Obecnie w serwisie Beszamel.pl

,,Dzieje łakomstwa i obżarstwa” to nie tylko kulinarne opowieści, ale też konkretne przepisy z całego świata. Załóżmy, że czytelnik po naszej rozmowie wędruje do kuchni. Z którego przepisu zawartego w Pani książce powinien skorzystać?

Ze wszystkich! (śmiech).

 

 

 

Kategorie

NOWOŚCI / POLECAMY

Komentarze

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.